Budapeşte’nin En Eski Üçüncü Köprüsü: Özgürlük Köprüsü

Özgürlük Köprüsü (Szabadság híd), Macaristan'ın başkenti Budapeşte’nin iki yakası olan Buda ve Peşte’yi Tuna Nehri boyunca birbirine bağlayan bir köprüdür. Budapeşte’nin en eski üçüncü köprüsüdür. Şehir merkezinin güney ucunda yer almaktadır. Köprünün açıldığı zamanki ismi Franz Joseph Köprüsü'ydü (Avusturya-Macaristan İmparatoru Franz Joseph). Köprünün Buda ayağı Gellért Meydanı'na, Peşte’deki ayağı ise Fővám Meydanı'na çıkar. Özgürlük Köprüsü, Budapeşte'nin merkezindeki en kısa köprüdür. 19. yüzyılın sonunda Milenyum Dünya Sergisi'nin bir parçası olarak inşa edildi. Köprü, yeni sanat akımı tasarımına, mitolojik heykellere ve yan tarafında ülkenin armasına sahiptir. Özgürlük Köprüsü, II. Dünya Savaşı sırasında ağır hasar gördükten sonra şehirde yeniden inşa edilen ilk köprü oldu.

Özgürlük Köprüsü

Köprünün İnşaatı

Köprü, János Feketeházy'nin planlarına göre 1894 ve 1896 yılları arasında inşa edildi. Yapı olarak kökten farklı olmasına rağmen (asma bir orta açıklığa sahip bir konsol makas köprüsüdür), köprü, inşaat sırasında estetik olarak tercih edilen bir form olarak zincir tipi bir köprünün genel taslağını taklit eder. Köprü, İmparator Franz Joseph'in huzurunda 04 Ekim 1896 tarihinde açıldı; Köprünün Peşte tarafındaki mesneti üzerindeki son gümüş perçin, bizzat Avusturya-Macaristan İmparatoru Franz Joseph tarafından demir yapıya yerleştirildi. Köprü ilk ismini de imparatordan almıştır.

Köprünün ilk ismi: Franz Joseph Köprüsü

Köprünün Boyutları ve Süslemeleri

Köprü 333.6 m uzunluğunda ve 20.1 m genişliğindedir. Dört direğin tepesi, eski Macar mitolojisinde öne çıkan, şahin benzeri bir kuş olan Turul'un büyük bronz heykelleriyle süslenmiştir.

Özgürlük Köprüsü'nün süslemeleri

Köprünün Trafiği

Köprüden tramvay ve diğer karayolu taşıtları geçiyor. Dördüncü metro hattı tamamlandıktan sonra köprüyü sadece yaya yoluna dönüştürmek için bir girişim de halihazırda bulunmaktadır.

Özgürlük Köprüsü

Budapeşte’nin En Eski İkinci Köprüsü: Margit Köprüsü

Margit Köprüsü, Macaristan'ın başkenti Budapeşte’nin iki yakası olan Buda ve Peşte'yi ve Tuna nehri üzerinde bulunan Margit Adası’nı da bu iki yakaya bağlayan üç yönlü bir köprüdür. Fransız mühendis Ernest Goüin tarafından tasarlandı ve 1872 ile 1876 yılları arasında inşaat şirketi Maison Ernest Goüin et Cie tarafından inşa edildi, sorumlu mühendis Émile Nouguier’di. 30 Nisan 1876 tarihinde köprünün açılışı yapıldı. Margit Köprüsü, Széchenyi Zincir Köprüsü'nden sonra Budapeşte'deki en eski ikinci köprüdür. Bu köprü, Margit adasına giden bir yol ve bu yola 165 derecelik açı oluşturan iki parçadan oluşmaktadır. Bu olağandışı geometrinin nedeni, Margit Adası'na bağlanan küçük uzantının fon yetersizliği nedeniyle 20 yıl kadar inşa edilememesi ve aceleyle orijinal tasarıma eklenmesidir. Köprünün Buda tarafındaki ayağı Germanus Gyula Parkı'na, Peşte tarafındaki ayağı ise Jászai Mari Meydanı’na çıkmaktadır. Margit Köprüsü 607,5 metre uzunluğunda ve 25 metre genişliğindedir.

Margit Köprüsü

Köprünün Yeniden İnşası

Budapeşte'nin tüm köprüleri, II. Dünya Savaşı sırasında Buda tarafına çekilen Alman birlikleri tarafından Ocak 1945'te havaya uçuruldu. Margit Köprüsü ise bu olaydan önce, 4 Kasım 1944 tarihinde köprünün doğu tarafında kazara bir patlama sonucu yıkıldı. Ölenlerin sayısı 100 ile 600 arasında değişiyor: Bunlar arasında masum siviller, yaklaşık 40 Alman askeri, devrilip nehre düşen tramvaydaki yolcular ve köprüdeki bir kamyonda bulunan Yahudi zorunlu işçi (Olimpiyat şampiyonu eskrimci Endre Kabos dahil) vardı. Köprünün yeniden inşası sırasında, orijinal çelik malzemenin çoğu nehirden kaldırıldı ve yeniden inşa edilen yapıya dahil edildi.

4 Kasım 1944 - Margit Köprüsü

2009–2011 Yenileme Çalışmaları

2000'li yılların başında köprü çok kötü durumdaydı. Hayatı tehdit edici hale geldi, bu nedenle yenilenmesi gerekiyordu. Yenileme çalışmaları (Megyeri Köprüsü ve Szabadság Köprüsü tamamlandıktan sonra) 21 Ağustos 2009 tarihinde başladı. Köprü, bir yıl boyunca karayolu trafiğine kapatıldı, sadece tramvaylar, geçici yolu kullanarak köprü üzerinden kısmi hizmet verdi. Tüm proje 20 milyar Macar forintine mal oldu ve maliyetlerin yarısı Avrupa Birliği fonlarından finanse edildi. Restorasyon 2011 yılında tamamlandı. Köprünün orijinal görünümünü geri kazandırmaya çalışan bir yenileme çalışması oldu. Betonarme yerine dayanıklı çelik kullanıldı. Yeni bariyerler ve projektörler yerleştirildi. Orta şeritler, kaldırım ve bisiklet yolu yaklaşık 2 metre genişletildi.

Yenileme çalışmalarından sonra Margit Köprüsü

Kültürel Referanslar

Köprü açıldıktan kısa bir süre sonra, kişisel veya mali sıkıntılar sebebiyle hayatlarına son vermek isteyen insanlar için tercih edilen bir nokta haline geldi. İntihar dalgası, ünlü Macar şair János Arany'in bir baladı olan "Köprü Başlangıcı" (Híd-avatás) isimli eserini bestelemesi için ilham verdi.

Köprünün yapımını ve rekonstrüksiyonunu anan plaket

Budapeşte’nin İlk Köprüsü: Széchenyi Zincir Köprü

Széchenyi Zincir Köprü, Macaristan'ın başkenti Budapeşte'nin batı ve doğu yakası olan Buda ile Peşte arasında Tuna Nehri boyunca uzanan bir köprüdür. İngiliz mühendis William Tierney Clark tarafından tasarlanan ve İskoç mühendis Adam Clark tarafından inşa edilen bu köprü, Macaristan'da Tuna Nehri üzerindeki ilk kalıcı köprüdür. Köprünün açılışı 20 Kasım 1849 tarihinde yapıldı. Köprünün Peşte tarafındaki ayağı, Gresham Sarayı ve Macar Bilimler Akademisi'nin bitişiğindeki Széchenyi (eski adıyla Roosevelt) Meydanı'na, Buda tarafındaki ayağı da Adam Clark Meydanı'na uzanır.

Széchenyi Zincir Köprü

Zincir Köprü, yapımının önemli bir destekçisi olan “En Büyük Macar” olarak nitelendirilen István Széchenyi'nin soyadını taşıyor. Halk arasında ise "Zincir Köprü" olarak biliniyor. Yapıldığı dönemde, modern dünyanın mühendislik harikalarından biri olarak kabul ediliyordu. Széchenyi Zincir Köprü, ABD'nin New York şehrinde bulunan Brooklyn Köprüsü gibi ülkenin ekonomik, sosyal ve kültürel yaşamında muazzam bir öneme sahip oldu. Köprü İlerlemenin, ulusal uyanışın ve Doğu ile Batı arasındaki bağlantının sembolü haline geldi.

István Széchenyi

Köprü'nün Tarihi

Köprü, Kont István Széchenyi'nin girişimini takiben 1839 yılında İngiliz mühendis William Tierney Clark tarafından tasarlandı, İskoç mühendis Adam Clark tarafından inşa edildi. Bu iki mühendisin soyadları aynı olmasına rağmen aralarından herhangi bir akrabalık bağı yoktur.

William Tierney Clark

Adam Clark

Zincir Köprü, William Tierney Clark'ın daha önce tasarladığı Marlow Köprüsü'nün daha büyük ölçekli bir versiyonudur. Zincir Köprü, Marlow'daki Thames nehri boyunca, bölümler halinde tasarlandı ve nihai inşaat için Birleşik Krallık'tan Macaristan'a nakledildi. Köprünün finansmanı, kentte mali ve arazi çıkarları olan ve köprünün Buda tarafındaki güneybatı temelinin tabanında da adı geçen Yunan tüccar Georgios Sinas tarafından sağlandı. İnşaatı yaklaşık 10 yıl sürdü. Köprü, 1848 Macar Devrimi'nden sonra 20 Kasım 1849 tarihinde açıldı ve Macar başkentindeki ilk kalıcı köprü oldu. O zamanlar, 202 metrelik merkez açıklığıyla dünyanın en büyük köprülerinden biriydi. Köprünün her bir ayağındaki aslanlar, heykeltıraş János Marschalkó tarafından yapılmış ve 1852 yılında yerlerine yerleştirilmiştir. Bu aslanlar tasarım olarak Londra’daki Trafalgar Meydanı'nın bronz aslanlarına benzerler. Köprünün bugünkü adı 1899 yılında verildi. Köprünün dökme demir yapısı 1914 yılında güncellendi ve güçlendirildi.

Zincir Köprü'yü yenileme çalışmaları - 1914

Zincir Köprü, II. Dünya Savaşı'nda, Budapeşte Kuşatması sırasında 18 Ocak 1945 tarihinde geri çekilen Almanlar tarafından havaya uçuruldu ve geriye sadece kuleleri kaldı.

II. Dünya Savaşı sırasında Zincir Köprü 

II. Dünya Savaşı sonrasında yeniden inşa edildi ve köprünün 100. yılına istinaden 20 Kasım 1949 tarihinde yeniden açıldı. Köprünün her iki yanındaki yazıt, köprünün inşaatını yapan ismi olan mühendis Adam Clark’a aittir. Köprünün Peşte tarafındaki ayağındaki anı levhasında ise şunlar yazıyor: "William Tierney Clark tarafından tasarlanan ve halen kullanımda olan iki köprüyü anmak için: Budapeşte'de Tuna Nehri üzerindeki Széchenyi Zincir Köprü ve İngiltere, Marlow'daki Thames üzerindeki asma köprü"

Zincir Köprü'nün Peşte tarafındaki Anı Plaketi

Tükenmez Kalemin Mucidi: László József Bíró

László József Bíró 29 Eylül 1899 tarihinde ö dönem Macaristan Krallığı’nın başkenti Budapeşte’de dünyaya geldi. Bíró, ticari açıdan başarılı olan ilk modern tükenmez kalemin patentini alan Macar bir mucitti. Daha sonra Arjantin vatandaşlığına geçmiştir. Aslında ilk tükenmez kalem, Bíró’nun keşfinden yaklaşık 50 yıl önce John J. Loud tarafından icat edilmişti, ancak bu icat bir takım eksiklikler barındırıyordu ve sonuç olarak ticari başarı elde edemedi.

László József Bíró

Hayatı

Bíró, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu sınırları içinde, Macaristan Krallığı'nın başkenti Budapeşte’de Macar Yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Doktorluk eğitimi aldı fakat mezun olamadan okulu bıraktı. Okuldan ayrıldıktan sonra Macaristan'da gazeteci olarak çalışmaya başladı. Gazeteciliğe başlamadan önce ise hipnotize etme ve otomobil yarışı gibi hobilerle uğraştı.

Tükenmez Kalemin İcadı

Gazeteci olarak çalışırken Bíró, gazete basımında kullanılan mürekkebin çabuk kuruyarak kağıdın kuru ve lekesiz kalmasına neden olduğunu fark etti. Aynı mürekkebi bir dolma kalemde kullanmayı denedi, ancak çok viskoz olduğu için uca akmadığını gördü.

Birome Tükenmez Kalemi

Bíró, 1931 yılında Budapeşte Uluslararası Fuarı'nda ilk tükenmez kalemin üretimini sundu. Bir kimyager olan kardeşi György ile birlikte çalışarak, bir yuva içinde serbestçe dönen bir toptan oluşan yeni bir uç geliştirdi. Bu top döndüğünde kartuştan mürekkebi alıp yuvarlayarak kağıdın üzerine bu mürekkebin izini bırakıyordu ve bu sayede de yazma olayı gerçekleşiyordu. Bíró, 1938 yılında Paris'te bu buluşunun patentini aldı.

Tükenmez Kalem "Birome"

II. Dünya Savaşı sırasında Bíró, kardeşi ile birlikte 1943 yılında Arjantin'e taşınarak Nazilerden kaçtı. 17 Haziran 1943 tarihinde ABD'de 2,390,636 numaralı bir patent başvurusunda bulundular ve Arjantin'de Biro Kalem'i kurdular. (Arjantin'de tükenmez kalem birome olarak bilinir.) Bu yeni tasarım, Kraliyet Hava Kuvvetleri hava mürettebatına tedarik edilmek üzere Birleşik Krallık'ta üretim için lisans aldı.

17 Haziran 1943 tarihli patent başvurusu

1945 yılında Marcel Bich, kısa süre sonra BIC şirketinin ana ürünü haline gelen kalemin patentini Bíró'dan satın aldı. BIC, dünya çapında 100 milyardan fazla tükenmez kalem sattı.

Bíró'nun Budapeşte'deki anı levhası

László József Bíró 24 Ekim 1985 tarihinde Arjantin'in Buenos Aires kentinde hayatını kaybetti. Arjantin'de Mucitler Günü, Bíró'nun doğum günü olan 29 Eylül'de kutlanmaktadır. Birleşik Krallık, İrlanda, Avustralya ve İtalya dahil olmak üzere birçok ülkede bir tükenmez kalem yaygın olarak "Biro" ismiyle anılır. Kelime tescilli bir ticari marka olmasına rağmen, bazı ülkelerde jenerik hale gelmiştir. Doğumunun 117. yıldönümü olan 29 Eylül 2016'da Google, Bíró'yu "İleri görüşlü ruhu" nedeniyle bir Google Doodle ile andı.

29 Eylül 2016 tarihli Doodle

1990 yılından günümüze Türkiye’nin Budapeşte Büyükelçileri

Türkiye Cumhuriyeti her zaman Macaristan’a değer vermiş ve Dışişleri Bakanlığı’nın en donanımlı diplomatlarını Macaristan’da büyükelçi olarak görevlendirmiştir. Bu yazımda, 1990 yılından itibaren görev yapan Türkiye’nin Budapeşte Büyükelçilerine yer verdim.

Bedrettin Tunabaş (1990-1995)

Bedrettin Tunabaş 1930 yılında İstanbul’da doğdu. 1950 yılında Saint Joseph Fransız Lisesi'nden, 1954 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun oldu. Çeşitli yurt içi ve yurt dışı görevlerde bulunduktan sonra, 1975-1978 yılları arasında Rotterdam Başkonsolosluğu, 1984-1987 yılları arasında KKTC Büyükelçiliği, 1987-1990 yılları arasında Dışişleri Bakanlığı Müşavirliği ve 1990-1995 yılları arasında Macaristan Büyükelçisi olarak yaptı.

Halil Süha Noyan (1995-1996)

Halil Süha Noyan 11 Eylül 1941 tarihinde Gaziantep’te doğdu. 1965 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun oldu. Dışişleri Bakanlığı'nda görevler üstlendi. Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Erdal İnönü'nün danışmanı olarak da görev yaptı. 1993-1995 yılları arasında Makedonya Büyükelçisi, 1995-1996 yılları arasında yaklaşık 1,5 yıl Macaristan Büyükelçisi olarak görev yaptı. 1996-1997 yılları arasında Dışişleri Bakanlığı müşaviri oldu. 1997-1998 yıllarında Dışişleri Bakanlığı Teftiş Kurulu üyesi ve 1998-2001 yıllarında Dışişleri Bakanlığı İstihbarat ve Araştırma Genel Müdürü olarak görev yaptı. 2001-2002 yılları arasında Portekiz Büyükelçisi olarak görev yaptı. 2002 yılından emekli oluncaya dek tekrar Dışişleri Bakanlığı müşaviri oldu.

İsmet Birsel (1996-1998)

İsmet Birsel 08 Şubat 1934 tarihinde İzmir’de doğdu. 1953 yılında Robert Koleji'nden Sanat Tarihi diplomasıyla mezun oldu. 1957 yılında Paris Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirdi. 1983-1986 yılları arasında Tahran, 1986-1989 yıllarında Lahey Büyükelçiliği, Dışişleri Bakanlığında Kültür İşleri Genel Müdürlüğü ve Dışişleri Bakanlığı müsteşar yardımcılığı, 1993-1996 yıllarında Avrupa Konseyi Daimi Temsilciliği, 1996-1998 yılları arasında da Macaristan Büyükelçisi olarak görev yapmıştır. 1998-1999 yılları arasında da Dışişleri Bakanlığı Müşaviriydi. İsmet Birsel bürokrat olmasının yanında bir ressamdı. Çeşitli resim sergileri açtı, Hollanda'da "Lahey Okulu" diye bilinen profesyonel sanatçıların kurduğu “Pulchri Studio”nun sanatçı üyeliğine seçildi. 09 Mart 2017 tarihinde İzmir’de hayata gözlerini yumdu.

Macaristan Büyükelçisi İsmet Birsel (1996-1998)

Ender Arat (1998-2002)

Ender Arat 21 Ocak 1947 tarihinde İzmir’de doğdu. Galatasaray Lisesini bitirdi. 1971 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun oldu. 1973 yılında Dışişleri Bakanlığına girdi. Halep Başkonsolosluğu, Buenos Aires Büyükelçiliği, Brüksel’de AB Daimi Temsilciliği ve Bonn Büyükelçiliğinde çalıştı. 1996 – 1998 yıllarında ilk Türk Büyükelçiliğini açmak üzere Moldova’nın başkenti Kişinev’de bulundu ve Hristiyan Türkler olarak bilinen Gagavuz halkı ile çok yakın ilişkiler kurdu. 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel döneminde Cumhurbaşkanlığı Özel Kalem Müdürü, 1998-2002 yıllarında Macaristan Büyükelçisi, 2002-2003 yıllarında Dışişleri Bakanlığı Müşaviri, 2003-2004 yıllarında Dış Politika Danışma Kurulu üyesi, 2002-2004 yıllarında Başbakanlık Dışişleri Başdanışmanı ve 2004-2007 yıllarında Ekonomik ve Kültürel İşlerden sorumlu Müsteşar Yardımcısı, 2007'den 2011'e kadar da Madrid Büyükelçisi olarak görev yapmıştır. Ayşe Arat ile evli olup 2 çocuk babasıdır. Arjantin’in “Liyakat”, Macaristan’ın “Yüksek Liyakat” ve Avrupa’yı Teşvik İspanyol Grubu’nun “Altın Haç” madalyası sahibidir. 

Macaristan Büyükelçisi Ender Arat (1998-2002)

Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti topraklarına sığınan kişi ve toplumların hikâyelerini araştırarak derlediği bilgileri bir arşiv kaydı niteliğindeki “Türklere Güvendiler, Tarih Boyunca Türk Topraklarına Sığınanlar” adlı kitabın yazarıdır. Bu kitabı 2016 yılında Tarihçi Kitabevi’nden çıkmıştır. Haziran 2011’de emekliye ayrılmış olup hâlen Rus-Türk Toplumsal Forumu Genel Sekreteri görevini devam ettirmekte ve "Türklere Güvendiler" konulu bir müze kurma projesi üzerinde çalışmaktadır. Arat, Fransızca, İngilizce ve İspanyolca bilmektedir.

Büyükelçi Arat'ın Kitabı

Aydan Karahan (2003-2004)

Aydan Karahan 01 Temmuz 1942 tarihinde doğdu. 1965 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun olup Dışişleri Bakanlığı'na girdi. Yurt dışında çeşitli kademelerde görev yaptıktan sonra, 1992-1995 yılları arasında Lübnan Büyükelçiliği, 1995–1996 yıllarında KKTC Büyükelçiliği, 1996-1997 Dışişleri Bakanlığı müşavirliği, 1997-2000 yılları arasında İdari İşlerden sorumlu Müsteşar yardımcılığı, 2000-2003 arasında Hollanda Büyükelçiliği, 2003-2004 yılları arasında Macaristan Büyükelçiliği, 2004-2006 yılları arasında yeniden KKTC Büyükelçiliği yaptı. 2007 yılında Bakanlık müşavirliğine atandı ve aynı yıl yaş haddinden dolayı emekli oldu. Girne Amerikan Üniversitesi'nin 2006 yılında verdiği fahri doktorası vardır. Karahan, KKTC Büyükelçiliği görevinden ayrılırken verdiği son röportajında kariyeri boyunca 3 önemli olayla karşılaştığını belirtiyor: “Sayın Denktaş, seçimlere girmedi bile. Girseydi kazanır mıydı, kaybeder miydi ayrı bir konu ama girmedi bile. Yerini Sayın Talat'a bıraktı. Bu, benim dış tayinlerimde karşılaştığım üçüncü önemi olaydır. Hollanda'da Euro'ya geçişe, Macaristan'da da AB'a girişe tanık olmuştum."

Macaristan Büyükelçisi Aydan Karahan (2003-2004)

Umur Apaydın (2004-2008)

Umur Apaydın 26 Haziran 1947 tarihinde İstanbul’da doğdu. 1970 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun olmuştur. Dışişleri Bakanlığı'nda çeşitli görevler üstlenmiş, 1996-2000 yılları arasında Özbekistan büyükelçiliği, 2000-2001 yıllarında Dışişleri Bakanlığı Teftiş Kurulu üyeliği, 2001-2004 Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk İşleri Genel Müdürlüğü, 2004 yılında kısa bir süre Balkanlar Genel Müdürlüğü, 2004-2008 yıllarında Macaristan Büyükelçiliği, 2008-2010 yılları arasında ise Hırvatistan büyükelçiliği görevlerinde bulunmuştur. 2010 yılında Dışişleri Bakanlığı müşavirliğine atanmış ve bu görevi sürdürürken emekli olmuştur. Dışişleri Bakanlığı Balkanlar Genel Müdürü iken NATO İstanbul Zirvesi'nin koordinatörlüğünü üstlenmiştir.

Macaristan Büyükelçisi Umur Apaydın (2004-2008)

28-29 Haziran 2004 tarihleri arasında İstanbul’da düzenlenen NATO Zirvesi’nin sorunsuz geçmesi için NATO Zirvesi Organizasyon Komitesi Başkanı Büyükelçi Umur Apaydın ve ekibi 8 ay boyunca gece gündüz demeden çalıştı. Gerçekten de 2004 İstanbul NATO Zirvesi hatasız ve mükemmel bir organizasyonla gerçekleştirildi. O dönemki NATO Genel Sekreteri Jaap de Hoop Scheffer 22 Eylül 2004 tarihinde Büyükelçi Umur Apaydın'a İstanbul NATO Zirvesi’ndeki üstün çabalarından dolayı üstün hizmet bir madalyası takdim etti.

22 Eylül 2004 - Büyükelçi Apaydın hizmet madalyasını alıyor.

Oya Tuzcuoğlu (2008-2010)

Oya Tuzcuoğlu 11 Şubat 1948 tarihinde Eskişehir'de doğdu. TED Ankara Koleji’nden ve 1970'te Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun olmuştur. 1975 yılında Dışişleri Bakanlığı'na girmiştir. 1999-2002 yılları arasında Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü Daimi Temsilciliği ve 2002-2004 yıllarında Doha Büyükelçiliğinin ardından, 2004-2008 arasında ilk kadın Dışişleri Bakanlığı Protokol Genel Müdürü olarak görev yapmış, 2008-2010 yıllarında Macaristan Büyükelçiliği görevinin ardından, 2010 yılından itibaren tekrar Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü Daimi Temsilciliği görevine getirilmiş ve Eylül 2012'ye değin bu görevini yürütmüştür. 2013 yılında yaş haddinden emekliye ayrılmıştır.

Macaristan Büyükelçisi Oya Tuzcuoğlu (2008-2010)

Hasan Kemal Gür (2010-2013)

Hasan Kemal Gür 22 Eylül 1950 tarihinde Artvin’in Hopa ilçesinde dünyaya geldi. 1972 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun olmuştur. 1973 yılında girdiği Dışişleri Bakanlığı'nda çeşitli diplomatik görevlerde bulunmuştur. 1988-1990 yıllarında Gümülcine Başkonsolosluğu, 1990-1993 yıllarında Münih Başkonsolosluğu, 1994-1998 yılları arasında Batum Başkonsolosluğu, 2002-2007 yılları arasında Pakistan Büyükelçiliği, 2007-2010 yılları arasında Konsolosluk İşleri Genel Müdürlüğü görevlerinde bulunmuştur. Temmuz 2010'dan Kasım 2013'e dek Macaristan Büyükelçisi olarak görev yapmıştır.

Macaristan Büyükelçisi Hasan Kemal Gür (2010-2013)

Şakir Fakılı (2013-2017)

Şakir Fakılı 25 Eylül 1953 tarihinde Gaziantep’te dünyaya geldi. 1976 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun olmuştur. 1977-1979 yılları arasında Ticaret Bakanlığı'nda çalışmış ve 1979 yılında Dışişleri Bakanlığı'na girmiştir. 1992-1993 yıllarında Batum Başkonsolosluğu, 1995-1999 yıllarında Nürnberg Başkonsolosluğu, 2001-2004 yıllarında İkili Ekonomik İşler Genel Müdür yardımcılığı, 2004-2009 yılları arasında Kuveyt, 2009-2010 yıllarında da Lefkoşa Büyükelçiliği görevlerinde bulunmuştur. 2010-2013 arasında Konsolosluk İşleri Genel Müdürü olarak görev yapmıştır. Kasım 2013-Aralık 2017 tarihleri arasında Macaristan Büyükelçisi olarak görev yapmıştır.

Macaristan Büyükelçisi Şakir Fakılı (2013-2017)

Temmuz 2017’de Macaristan Büyükelçisi iken Budapeşte’de “Bir Büyükelçi’nin Gözünden” isimli kendi çizimlerinden oluşan bir resim sergisi Szentendre şehrinde açıldı.

Büyükelçi Fakılı kendi açtığı resim sergisinde

Büyükelçi Fakılı, yine aynı görevdeyken, Türk ve Macar bilim adamlarının ortak yürüttüğü bir çalışmayla Kanuni Sultan Süleyman’ın kalbinin ve iç organlarının gömülü olduğu Zigetvar’daki türbe palankası ortaya çıkarıldı.

Büyükelçi Fakılı’nın diplomat olarak kariyeri boyunca görev yaptığı ülkelerde edindiği izlenimleri ve anıları yazdığı, tecrübelerini paylaştığı bir de kitabı var. “Bir Büyükelçi’nin Gözünden İzlenimler, Anılar” isimli kitap diplomasi aleminden, dış dünyadan, kimileri deneme tadında ilginç öykülerin araya serpiştirildiği, akıcı ve yalın bir dille yazılmış, büyükelçilerin yurt dışındaki yaşamlarının insani yönlerini merak edenlere; bir büyükelçinin bulunduğu ülkeyi nasıl gördüğünü öğrenmek isteyenlere; tarihi konuları sevenlere; Kıbrıs ihtilafına ilgi duyanlara; uluslararası ilişkiler, devletler hukuku ve dış siyaset konularında çalışanlara ve öğrencilere ilginç gelecektir.

Büyükelçi Fakılı'nın kitabı

Ahmet Arif Oktay (2018-....)

Ahmet Akif Oktay, 1961 yılında Isparta’nın Yalvaç ilçesinde dünyaya geldi. 1985 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun olmuştur. Aynı yıl Dışişleri Bakanlığı'na girmiştir. Çeşitli görevlerin ardından 2002-2005 yıllarında Bingazi Başkonsolosu, 2005 yılında kısa bir süre Dışişleri Bakanlığı Genel ve İkili Ekonomik İşler Dairesi Başkanı, 2005-2007 yılları arasında Rotterdam Başkonsolosu, 2007-2008 yılları arasında Dışişleri Bakanlığı Siyaset Planlama Dairesi Başkanı, 2008-2011 yılları arasında ise Dışişleri Bakanlığı Siyaset Planlama Genel Müdür Yardımcısı, 2011-2015 yılları arasında Vietnam Büyükelçisi olarak görev yapmış, 2016 yılında Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'nun özel müşaviri olmuş, 1 Ocak 2018 tarihi itibarıyla Macaristan Büyükelçisidir. Halen bu görevine devam etmektedir.

Macaristan Büyükelçisi Ahmet Arif Oktay

Türkiye Cumhuriyeti'ni Macaristan'da başarıyla temsil eden sayın büyükelçilerimize saygılarımla...

Mancs'ın ‘Aziz’ Hatıra'sı

Tüm Türkiye'yi yasa boğan 17 Ağustos 1999 depreminin ardından dünyanın çeşitli ülkelerinden gelen kurtarma ekipleri, Türk ekiplerle birlikte olağanüstü bir çabayla zamana karşı yarışa girmişlerdi. Bu ekiplerden biri de Macaristan’ın Miskolc şehrinden gelen Spider Arama-Kurtarma Ekibiydi. İzmit’e geldikleri ilk gün bir binanın enkazından 4 kişiyi canlı olarak çıkartmışlardı. Daha sonra şehrin farklı bir noktasına, Mehmet Ali Paşa Mahallesi’nde yıkılan 6 katlı bir binanın enkazına gittiler. Depremin üzerinden neredeyse 4 güne yakın bir süre geçmişti. Umutlar yavaş yavaş tükeniyordu. Macar kurtarma Ekibi ve Mancs enkaz alanında hemen arama yapmaya başladı. Enkazda küçük bir boşluk vardı. Mancs bu boşluktan içeri girdi ve hemen hayatını kaybetmiş birini tespit etti. Bunu olduğu yere yatarak işaret ediyordu. Aynı yerde, aradan bir iki dakika geçmeden Mancs bu sefer yaşayan birinin kokusunu aldı ve kuyruğunu hızlı bir şekilde sallamaya başladı. Ardından yüksek sesle havlamaya başladı. Hemen ön ayaklarıyla orayı kazmaya başladı. O kadar şiddetli kazıyordu ki enkazdan çıkıntı yapan demir bir çubuk Mancs’ı sağ ön bacağından yaralamıştı. Küçük Hatıra ölen büyükannesinin yanında kaldığı için diğer arama kurtarma köpekleri kokusuna ulaşamamıştı. Mancs ise 3 yaşındaki Hatıra Kaplan’ın yaşadığını ve yerini tam olarak tespit edebilmişti. Macar kurtarma ekibi, kalabalıktan sessizlik istedi. Enkaz altından bir ağlama sesi duyuldu. Küçük Hatıra gerçekten de hayattaydı.

Mancs'ın Miskolc'teki heykeli

Titizlikle yürütülen 3 saatlik bir çalışma sonunda Hatıra Kaplan enkaz altından çıkarıldı. Umutların tükendiği ve enkazın kaldırılması için gelen iş makinalarının bulunduğu bir ortamda depremden 82 saat sonra bir mucize yaşanmış ve enkaz altından canlı biri kurtarılmıştı. Türk televizyonları Macar kurtarma Ekibi'nden ve kahraman köpek Mancs’tan bahsediyordu.

Mancs İzmit depreminde yaralandı.

Depremden yaklaşık 2 ay sonra Ekim 1999’da Hatıra Kaplan ve ailesi Macaristan’a gittiler. Hatıra, olağanüstü çabalarla kendisini enkaz altından kurtaran Macar Arama-Kurtarma Ekibi’ne ve tabi ki Mancs’a bir teşekkür ziyaretinde bulundu.

Hatıra Kaplan, Ekim 1999'da Macaristan'da...

Depremin 1. yıldönümünde İzmit’in Köseköy beldesindeki prefabrik konutlarda buluştular. Mancs’ın Hatıra'sı büyümüş, sevimli bir kız çocuğu olmuştu. Mancs’tan ağzındaki buketi usulca çocuğun önüne koyması beklenirken, Hatıra Kaplan'ın sesini duyar duymaz fırlattı attı. Sevinçten çılgına dönmüş bir halde Hatıra’sına koşuyordu. Kavuşma anında kuyruğunu sallıyor, yalıyor ve neşeyle havlıyordu. Bu, onların son buluşması oldu.

Depremin 1. Yıl Dönümü'nde Mancs ve Hatıra

Macarların Heykeli Dikilen Kahraman Köpeği: Mancs. "Manç" diye okunur ve Türkçe'de "Pati" anlamına gelmektedir. Mancs 1994 yılında Macaristan’ın Miskolc şehrinde dünyaya geldi. László Lehóczki ve Mancs’ın tanışma hikayeleri ise oldukça ilginç. Lehóczki tesadüfen bir gün arkadaşını ziyarete gidiyor ve orada yavru Mancs’la karşılaşıyor. Küçük Mancs kelimenin tam anlamıyla Lehóczki’nin dikkatini çekmeyi başarıyor. Onu sahipleniyor ve patisiyle her şeyi yapması ve sürekli ayaklarının etrafında gezinmesinden dolayı ona Mancs (Pati) ismini veriyor.

Mancs ve sahibi László Lehóczki

Mancs, 6 aylık olduğunda arka ayaklarından birini doğru dürüst kullanamıyordu. Veteriner, Mancs’ın kemiklerinin düzgün gelişmemiş olduğunu, kafa yapısında da şekil bozuklukları olduğunu tespit etti. László Lehóczki ise Mancs'ın çok iyi bir arama kurtarma köpeği olacağını hissetti. Bu doğrultuda eğitim verildi ve 1996 yılından itibaren Miskolc Spider Arama-Kurtarma Ekibi'nin bir üyesi oldu.

Mancs ve sahibi László Lehóczki

Mancs'ın özel yeteneği, deprem enkazının altında sıkışıp kalmış depremzedeleri bulmak ve üyesi olduğu arama kurtarma ekibine haber vermekti. Mancs o kadar yetenekliydi ki sadece deprem enkazının altında kalan insanların yerini bulmakla kalmıyor, onların hayatta olup olmadığını da haber verebiliyordu. Hayatını kaybetmiş bir insanı hissettiğinde yere uzanıyordu, enkazın altında canlı bir insan hissettiğinde ise ayağa kalkıyor, kuyruğunu sallıyor ve havlıyordu. Mancs'ın sonradan keşfedilen diğer bir önemli yeteneği ise su altındaki cesetlerin yerini tespit edebilmesiydi. Hem karada hem de suda insanların yerini tespit edebilen eşsiz bir köpekti Mancs. Bu özellikleriyle, Avrupa kıtasındaki sayılı arama-kurtarma köpeğinden biriydi.

Mancs, su altındaki cesetlerin yerini tespit edebiliyordu.

1998 yılında Mancs ve László Lehóczki, İtalya'nın Sarno kentindeki sel felaketinden sonra arama-kurtarma faaliyeti yürütmek üzere bölgeye ulaştılar. Afet bölgesinde Mancs verilen komutlara uymuyor, keşif yapmıyordu. Bir kurtarma görevinde ilk defa sahibi László'yu dinlemiyordu. Mancs, verilen talimatları yerine getirmek yerine başını sallıyor ve havlıyordu. Sanki birazdan olacakları hissetmiş gibiydi. Mancs, sahibi László'yu havlamalarıyla uzağa çekti. Aniden büyük bir patlama oldu. Sel felaketinde gaz boruları delinmiş ve çamurun altında oluşan gaz kabarcıkları elektrikli kesici aletlerin kıvılcımları ile birden tutuşmuştu. Mancs sahibinin hayatını bilerek kurtarmıştı. Eğer Mancs o gün itaat etseydi, o zaman ikisi de hayatta olmayabilirdi.

1998 - İtalya'daki sel felaketi

18 Aralık 2004 tarihinde Miskolc şehir merkezinde, Szinva deresi ve yeni meydanın yakınında Mancs hayatta iken bir heykeli dikildi. Mancs, kıymeti hayattayken bilinenlerdendi. Heykeli, heykeltıraş Borbála Szanyi tarafından yapıldı. Mancs o gün heykeliyle birlikte poz vermeyi de ihmal etmemişti. Heykelinin altında bulunan taşta işe şu cümleler yazmaktadır: "Mancs. Miskolc'luların ünlü hayat kurtaran köpeği. 1996'dan beri "Spider Kurtarma Ekibi" üyesi. Dünya'nın çeşitli ülkelerinde 100'den fazla insanın hayatını kurtardı."

18 Aralık 2004 - Mancs heykeliyle poz veriyor.

Mancs, heykelinin dikilmesinden yaklaşık 2 yıl sonra, 22 Ekim 2006 tarihinde ardında onlarca kahramanlık hikayesi bırakarak 12 yaşında zatürreden öldü. Sahibi László Lehóczki sadece köpeğini değil bir meslektaşını ve aile üyesini kaybetmişti. 

Spider Kurtarma Ekibi, 20 yıllık özverili çalışmaları nedeniyle 2015 yılında Avrupa Vatandaşlık Ödülü'nü aldı. 1999 yılında Mancs'ın kurtardığı kız Hatıra Kaplan, törene onur konuğu olarak katıldı ve Miskolc'taki Mancs heykelini ziyaret etti.

Hatıra Kaplan Mancs'ın heykelini ziyaret ediyor.

Mancs'ın bir de filmi var. Film 2013 yılında çekildi ve biraz gecikmeli olarak 2015 yılında vizyona girdi. Gerçek hayat ve animasyon'un birbiriyle iç içe geçtiği film Macarların kahraman köpeği Mancs'ın hayatını anlatıyor.

Mancs filmi

Bugün Macaristan'da çoğu köpeğe Mancs ismi veriliyor. Macarlar, heykelini diktikleri kahraman köpekleri Mancs'ın hatırasını böyle yaşatmaya devam ediyor.

Macarlar Mancs'ı anıyorlar...

Mancs’ın ‘aziz’ hatırasına saygıyla…

Hungarolog Onur Şahin

28.12.2020

Macar Futbolunun Genç Yıldızı Dominik Szoboszlai RB Leipzig’e transfer oldu

Macar futbolunun genç yıldızı Dominik Szoboszlai, Alman ekibi RB Leipzig’e transfer oldu. FC Red Bull Salzburg’tan takıma katılan 20 yaşındaki oyuncu ile Haziran 2025’e dek 4,5 yıllık bir sözleşme yapıldı.

Szoboszlai RB Leipzig'te 17 numaralı formasıyla

Skor odaklı teknik orta saha Dominik Szoboszlai çok yönlü bir oyuncudur, ancak en çok orta sahanın ortasında veya sol tarafta oynar. Vizyonu ve pas yeteneğinin yanı sıra, Macaristan milli takımının da vazgeçilmez bir oyuncusudur.

Szoboszlai, Mart 2019'da Macaristan milli takımı formasını ilk defa giydi ve ülkesi için çıktığı 12 uluslararası müsabakada 3 gol kaydetti. Bu sezon Szoboszlai, Salzburg formasıyla 20 maça çıktı, 8 gol attı ve 10 asist yaptı.

Szoboszlai, RB Leipzig’te 17 numaralı forma giyecek ve yeni takımındaki ilk maçına 09 Ocak 2021 tarihindeki iç sahadaki Borussia Dortmund karşılaşmasıyla çıkacak.

Dominik Szoboszlai yeni transferi sonrası duygularını şöyle açıkladı: “Bu transferin tamamlanmasından çok memnunum. Kulüp olağanüstü gelişti. RB Leipzig Bundesliga’nın en iyi takımları arasında yer alıyor ve Şampiyonlar Ligi'nde de iyi gidiyor. Bu adım gelişimim için mükemmel. Leipzig'e üst düzey bir teknik direktörün altında ve çok genç, ancak aynı zamanda çok fazla deneyime sahip ve başarıyı kutlayabilen son derece hırslı bir takımda çalışmak için geliyorum. Burada gelişimime inanılmaz bir şekilde devam edeceğim ve kulübün 2021'de başarısını sürdürmesine yardımcı olmak istiyorum.”

Kaynak:https://www.dierotenbullen.com/en/news/articles/2020-21-season/RB-Leipzig-sign-Szoboszlai.html

Mohaç Meydan Muharebesi'nin Yeri Tam Olarak Tespit Edilmek Üzere

Araştırmayı yürüten Gábor Bertók, Mohaç'taki savaş alanının yerinin tam olarak tespit edilmesinin çok yakın olduğunu söyledi. Arkeolog, başıboş bir kurşun merminin artık savaşın tam yerini bulmamıza yardımcı olabileceğini bildirdi.

Majs sınırında bir metal dedektörü ile araştırma

Mohaç 500 Savaş ve Savaş Alanı Araştırma Derneği başkanı arkeolog Gábor Bertók şunları söyledi:

"2016 yılında yöntemimizi değiştirdik ve toplu metal aramaya başladık. Majs köyü sınırında, yüzlerce savaş bulgusunun dağıldığı bir kilometrekarelik bir nokta bulduk. Bulguların yüzde 70'i 10–15 mm çapında olan kurşun mermilerdir ve biz de bu istatistikleri yayınladık. Bu mermilerin o dönem için çok küçük olduğu, o dönem bu kadar küçük mermilerin kullanılmadığı konusunda çok eleştiri aldık. Eleştirmenler, Majs’da bulunan söz konusu buluntuların 1526’daki savaşa ait olamayacağını söylüyordu."

Belirleyici kanıt, çapı 12-13 milimetre olan ve Mohaç savaşıyla bağlantılı olduğu kanıtlanan mezarlardan birinde bulunan bir mermidir. Eğer 1526'daki savaşa ait bulunan bir mezarda 13 milimetrelik bir mermi yaralanan biri yatıyorsa, sadece bu gerçeğin bir sonucu olarak, Majs bölgesinin Mohaç Savaşı'nın izi olamayacağı iddiası artık sona eremez. Bu nedenle, arkeolojik olarak şu ana kadar, bu küçük mermi savaşla bağlantısı olan mezarlarda bulduğumuz en iyi kanıttır ve aslında savaş alanının tam olarak yerini doğrulamaktadır.

Daha önce Kraliyet Şansölyesi István Brodarics, Mohaç Savaşı'nın ana kaynaklarından biriydi: savaşın tanığıydı ve savaş alanının plastik bir coğrafi tanımını çizmişti. Brodarics, yakınlardaki Földvár adlı bir yerleşim yeri hakkında bilgi veriyordu. Bu bilgi savaşın yerini tam olarak tespit etmek isteyenlerin kafasını karıştırıyordu. Giderek artan bir şekilde, Brodarics'in savaş alanının yerini tespitinin oldukça yanlış olduğu ve Majs köyü çevresinde bulunan mermilerin kesin kanıt olabileceği görülüyor.

Kaynak:https://index.hu/techtud/2020/11/20/hamarosan_elokerulhet_a_mohacsi_csatater_pontos_helyszine/?fbclid=IwAR1h9NsSlUfrr_6k1l-7irZtoH83-9bSwipAyJQlF7zy-t-mgVTLPyj2p54&token=3e226ce43dfe5b52c3da9805ecb42699

Fotoğraf:  Tamás Sóki / MTI